Thương hiệu nổi tiếng quốc gia

Thoái hóa khớp: Phòng ngừa và cách điều trị

Thoái hóa khớp(THK) là tình trạng hư hỏng phần sụn đệm giữa 2 đầu xương, kèm theo phản ứng viêm và giảm thiểu lượng dịch nhầy giúp bôi trơn ma sát ở điểm nối giữa 2 đầu xương.Bên cạnh đó là sự tự điều chỉnh không hợp lý của những thành phần kế cận là bao khớp và xương khiến cho diễn biến ngày càng xấu đi, khớp giảm khả năng vận động, dẫn đến tình trạng gây đau nhức và cứng khớp, hạn chế cử động khớp. Bệnh tuy không gây tử vong như cao huyết áp, đái tháo đường nhưng có thể ảnh hưởng nặng nề đến sinh hoạt do triệu chứng đau, tê, hạn chế cử động…

Thoái hóa khớp: Phòng ngừa và cách điều trị

Đối tượng dễ bị thoái hóa khớp

Thoái hóa khớp không phải là bệnh của riêng người lớn tuổi mà bệnh này có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Nó có thể phát triển từ những tháng đầu tiên của cuộc đời. Khoảng 30% người trên 35 tuổi, 60% người trên 65 và 85% người trên tuổi 80 có nguy cơ mắc bệnh. Khoảng 2/3 số bệnh nhân là phụ nữ. Sau tuổi 45, tỷ lệ nữ giới mắc bệnh cao hơn nam giới (gấp khoảng 1,5- 2 lần). Thoái hóa khớp hay tấn công phụ nữ trẻ sau thời kỳ mang thai và sinh nở, gây các cơn đau đớn.

Nguyên nhân gây thoái hóa khớp

Nguyên nhân là do sự thoái hóa của lớp sụn đệm ở đầu xương trong khớp, khiến cho bề mặt sụn trở nên thô ráp. Cuối cùng, nếu lớp sụn bị thoái hóa hoàn toàn, hai đầu xương có thể cọ vào nhau khiến đầu xương bị tổn thương và gây đau. Các yếu tố thúc đẩy quá trình thoái hóa bao gồm tuổi tác, tình trạng béo phì, chấn thương nhẹ và mạn tính ở khớp. Thêm vào đó, các chấn thương nhẹ nhưng kéo dài nhiều năm do khuân vác đồ nặng, cũng làm tăng gánh nặng cho các khớp, khiến sự thoái hóa thêm trầm trọng. Ngoài ra, yếu tố di truyền và di chứng từ các bệnh lý khác cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Biểu hiện thoái hóa khớp

Bệnh khởi phát từ từ, ban đầu có dấu hiệu cứng khớp song hiếm khi kéo dài quá 15 phút. Sau đó xuất hiện đau khớp, tăng lên khi vận động kéo dài và giảm khi nghỉ ngơi. Biến dạng khớp thường không có hoặc rất nhẹ, tuy nhiên đôi khi thấy phì đại xương rõ. Tình trạng co gấp hoặc biến dạng khớp gối, ít gặp. Bệnh không gây dính khớp song thường gây hạn chế vận động khớp, đôi khi người bệnh cảm thấy tiếng lạo xạo trong khớp. Tràn dịch khớp và những biểu hiện viêm khớp khác thường nhẹ. Không có triệu chứng toàn thân. Các biểu hiện thoái hóa khớp thường biểu hiện ở vị trí: ngón tay, cột sống, khớp gối và khớp háng:

– Ngón tay: Thường do di truyền. Tỷ lệ thoái hóa khớp ngón tay ở phụ nữ cao hơn đàn ông (đặc biệt là phụ nữ sau thời kỳ mãn kinh). Các cục bướu nhỏ, cứng xuất hiện tại điểm cuối của các đốt ngón tay, khiến ngón tay bị to và biến dạng, thô thiển, đi kèm cơn đau.

– Cột sống thắt lưng: Trong giai đoạn đầu, bệnh nhân thấy đau lưng nhiều vào buổi sáng, khi mới ngủ dậy, kéo dài khoảng 30 phút thì giảm. Một thời gian sau, đau lưng sẽ kéo dài cả ngày, tăng khi làm việc nhiều và giảm khi nghỉ ngơi. Thoái hóa cột sống hay gặp từ đốt sống thắt lưng trở xuống, thường ảnh hưởng đến thần kinh tọa làm người bệnh có cảm giác đau từ lưng xuống chân.

– Cột sống cổ: Rất hay gặp ở người trên 40 tuổi. Biểu hiện bằng cảm giác đau mỏi ở phía sau gáy, lan đến cánh tay ở bên có dây thần kinh bị ảnh hưởng.Thấy đau vùng gáy, vẹo hay cứng cổ, có thể đau cổ cánh tay, đau vai, đau vùng ngực, lưng…

– Gót chân: Bệnh nhân có cảm giác bị thốn ở gót chân vào buổi sáng ngủ dậy, lúc bước chân xuống giường và đi vài bước đầu tiên. Khi đi được vài chục mét, cảm giác đau giảm nhiều và sau đó bệnh nhân đi đứng bình thường.

– Khớp gối: Người bệnh ngồi xổm và đứng dậy rất khó khăn, nhiều khi phải níu vào một vật khác để đứng dậy; nặng hơn sẽ thấy tê chân, biến dạng nhẹ khớp gối, thấy đau nhiều hơn khi vận động đi lại, ngồi xổm, gấp chân, không đi xa được, tràn dịch khớp gối. Trong một số trường hợp màng hoạt dịch có thể bị viêm dày lên, khi ấn vào xương bánh chè đồng thời gấp chân lại, có thể gây đau nhói và một tiếng rắc.

– Khớp háng: Người bệnh đi lại khó khăn do đau ngay từ đầu, vì khớp này gánh trọng lượng cơ thể nhiều nhất. Thường đau vùng bẹn sau đó lan xuống đùi, đau tăng khi cử động hay đứng lâu; đi khập khiễng (người bệnh đi lại khó khăn ngay từ đầu vì khớp háng chịu sức nặng cơ thể nhiều nhất).

Điều trị thoái hóa khớp

Điều trị THK phụ thuộc vào các mức độ của bệnh: nhẹ, vừa, nặng và rất nặng. Ở giai đoạn sớm, điều trị là dùng thuốc (thuốc dinh dưỡng sụn khớp và thuốc giảm viêm sưng) kết hợp với phục hồi chức năng và giảm tải cho khớp (có thể dùng dụng cụ trợ đỡ, giảm thể trọng nếu thừa cân – béo phì)… nhằm phục hồi vận động.

Ở giai đoạn bệnh nặng hơn, có các biện pháp điều trị như dùng thuốc giảm viêm và thuốc bổ sung chất dịch hoạt khớp tiêm thẳng vào sụn khớp. Nếu các biện pháp dùng thuốc và phục hồi chức năng không đạt kết quả thì phải điều trị bằng phẫu thuật. Tùy theo mức độ tổn thương mà người ta có thể phẫu thuật nội soi sửa chữa tổn thương do thoái hóa. Đối với tổn thương mất sụn có thể tiến hành can thiệp ghép sụn, nếu không ghép được thì làm sạch nơi tổn thương và kích thích các mô ở khớp phát triển làm đầy phần sụn đã mất. Ngoài ra, người ta có thể phẫu thuật sửa trục chi (khi THK làm biến dạng trục chi làm chân hình chữ X, O). Thoái hóa khớp là bệnh liên quan đến quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể, nên bệnh không chữa khỏi hoàn toàn được. Nếu phát hiện ở giai đoạn sớm thì sẽ làm cho bệnh không tiến triển thêm nữa.

Phẫu thuật thay khớp được tiến hành khi các biện pháp điều trị nói trên không còn giá trị và tổn thương khớp quá nặng. Thay khớp phải cân nhắc tuổi của bệnh nhân vì tuổi của khớp nhân tạo chỉ khoảng 15 năm, nên chỉ định cho những trường hợp trên 70 tuổi.

Phòng ngừa thoái hóa khớp

Để phòng ngừa và hạn chế các cơn đau do THK trong sinh hoạt cũng như ăn uống, bạn nên lưu ý những điều sau đây:

Giảm cân: hãy giảm cân nếu cân nặng của bạn vượt chuẩn. Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu, bởi nó sẽ giúp giảm áp lực cho khớp.

Tập luyện: tập luyện sẽ đem lại những ích lợi nhất định đối với người mắc chứng viêm khớp. Sẽ là sai lầm nếu cho rằng, khi các cơn đau hoành hành thì càng ít hoạt động càng tốt, bởi điều đó sẽ chỉ làm cảm giác đau đớn kéo dài thêm. Tuy nhiên, bạn nên lựa chọn hình thức luyện tập phù hợp với sức khỏe bản thân. Ví như các động tác nhẹ nhàng có tác dụng thư giãn các khớp, tránh tình trạng để cho các khớp bị “ỳ”, ít hoạt động.

Ngoài ra, nên tránh các chấn thương gãy cổ xương đùi, trật khớp háng. Bạn cũng có thể nhờ đến sự giúp đỡ từ phía các nhà vật lý trị liệu, để thực hiện các bài tập “chống lại” các cơn đau khớp. Hoặc áp dụng các biện pháp châm cứu.

Chế độ ăn uống: trong chế độ ăn cũng nên lưu ý những điểm sau:

  • Hạn chế đồ uống có cồn. Bạn cần tránh sử dụng những loại đồ uống như rượu, bia và các đồ uống có chứa nhiều cồn khác.
  • Tránh ăn những thực phẩm có hàm lượng purin và fructozo cao như: cá trích, thịt gia súc, gan và thịt lợn muối.
  • Cần hạn chế các động tác, tư thế làm việc có hại cho khớp như xách nặng, khuân vác nặng, ngồi, đứng, làm việc không đúng tư thế quá lâu.
  • Cần tránh tất cả món ăn làm tăng mỡ trong máu như: thịt mỡ, bơ, xúc xích, dăm bông và ngay cả bánh kẹo cũng nên hạn chế, vì sẽ làm gia tăng tình trạng viêm tấy. Nên ăn bổ sung thêm thực phẩm có chứa acid omega -3, tăng cường vitamin D qua chế độ ăn uống và uống viên nén sẽ có tác dụng giảm đau lâu dài.
  • Tăng cường các loại trái cây như: đu đủ, dứa, chanh, bưởi vì các loại trái này là nguồn cung ứng men kháng viêm và sinh tố C, 2 hoạt chất có tác dụng kháng viêm.

Sưu tầm

Ý kiến của bạn

*